FIFO ve LIFO Nedir? Stok Yönetimi Karşılaştırması
FIFO (First In First Out) ilk giren ürünün ilk çıkması, LIFO (Last In First Out) son giren ürünün ilk çıkması prensibidir. Lojistik ve muhasebenin temel stok yönetim yöntemleridir.
FIFO ve LIFO Nedir?
FIFO ve LIFO, depo ve stok yönetiminde ürünlerin giriş-çıkış sırasını belirleyen iki temel yöntemdir. FIFO'da ilk depoya giren ürün ilk sevk edilir, LIFO'da son giren ilk sevk edilir.
FIFO (First In First Out)
FIFO, "İlk Giren İlk Çıkar" prensibidir. Depoya ilk giren ürün sevkiyatta önceliklidir. Son kullanma tarihi olan ürünlerde (gıda, ilaç, kozmetik) FIFO zorunludur.
LIFO (Last In First Out)
LIFO, "Son Giren İlk Çıkar" prensibidir. En son depoya giren ürün ilk sevk edilir. Bozulmayan ve tarihi olmayan ürünlerde (kum, çakıl, metal) kullanılır.
FIFO ve LIFO Karşılaştırması
| Kriter | FIFO | LIFO |
|---|---|---|
| Çıkış sırası | İlk giren ilk çıkar | Son giren ilk çıkar |
| Bozulma riski | Düşük (eski ürünler önce) | Yüksek (eski ürünler kalır) |
| Raf düzeni | Geçiş tipi raf (drive-through) | Giriş tipi raf (drive-in) |
| Uygun ürünler | Gıda, ilaç, kozmetik | İnşaat malzemesi, metal |
| Muhasebe | Düşük COGS, yüksek kar | Yüksek COGS, düşük kar (enflasyonda) |
Lojistikte FIFO Uygulaması
Lojistik sektöründe FIFO en yaygın yöntemdir. Konsolidasyon depolarında, kargo dağıtım merkezlerinde ve e-ticaret fulfillment'ta FIFO prensibi uygulanır. Kolay Parsiyel'in konsolidasyon merkezlerinde yükler FIFO prensibiyle işlenir: ilk teslim alınan yük ilk seferde gönderilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Gıda sektöründe hangi yöntem zorunludur?
Gıda sektöründe FIFO zorunludur. Son kullanma tarihi olan ürünlerde FEFO (First Expired First Out) de uygulanır: son kullanma tarihi en yakın olan ilk çıkar.
FEFO nedir?
FEFO (First Expired First Out), son kullanma tarihi en yakın olan ürünün ilk sevk edilmesidir. FIFO'nun gelişmiş versiyonudur ve gıda/ilaç sektöründe tercih edilir.
LIFO Türkiye'de muhasebede kullanılır mı?
Türkiye muhasebe mevzuatında ve UFRS'de (IFRS) LIFO yöntemi kabul edilmemektedir. Yalnızca FIFO ve ağırlıklı ortalama maliyet yöntemleri kullanılır.
Depo raf düzeni FIFO/LIFO'yu etkiler mi?
Evet, FIFO için geçiş tipi (drive-through) raflar, LIFO için giriş tipi (drive-in) raflar kullanılır. Raf seçimi stok yönetim yöntemine uygun olmalıdır.
Kaynaklar
- CSCMP Inventory Management
- UFRS/IFRS Stok Değerleme Standartları
Ilgili Makaleler
Konteyner ile Parsiyel Yükleme Farkı: FCL vs LCL
FCL (Full Container Load) tüm konteyneri tek göndericiye tahsis eder, LCL (Less Container Load) farklı göndericilerin yüklerini paylaşımlı konteynerde birleştirir. 15 m³ kırılım noktasında doğru seçim maliyet optimizasyonu sağlar.
Gümrük Müşavirliği ile Gümrük Brokerliği Farkı
Gümrük müşavirliği ve gümrük brokerliği (customs brokerage) aynı mesleğin Türkçe ve İngilizce karşılıklarıdır. Her iki terim de gümrük işlemlerini müşteri adına yürüten lisanslı profesyoneli ifade eder.
Havayolu ile Karayolu Kargo Karşılaştırması
Havayolu en hızlı (1-3 gün) ancak en pahalı taşıma modudur. Karayolu orta hızda (5-10 gün) ve uygun maliyetlidir. Acil, değerli ve küçük gönderilerde havayolu, hacimli yüklerde karayolu tercih edilir.
Karayolu ile Denizyolu Taşımacılık Karşılaştırması
Karayolu hızlı ve esnek, denizyolu ekonomik ve yüksek kapasitelidir. Türkiye-Avrupa hattında karayolu 5-10 gün, denizyolu 10-18 gün sürer. Doğru mod seçimi yük hacmi, aciliyet ve bütçeye bağlıdır.