Lojistik Terimler Sözlüğü
Uluslararası kargo taşımacılığı, gümrük işlemleri ve lojistik alanında kullanılan temel terimlerin Türkçe açıklamaları.
A
A.TR Belgesi
Türkiye ile AB arasında Gümrük Birliği kapsamında sanayi ürünlerinin gümrüksüz dolaşımını sağlayan dolaşım belgesi.
A.TR belgesi, ihracatçı firma tarafından ticaret odasından temin edilir ve gümrük idaresince onaylanır. Bu belge ile AB ülkelerine gönderilen sanayi ürünlerinde gümrük vergisi ödenmez. Tarım ürünleri A.TR kapsamı dışındadır, onlar için EUR.1 belgesi kullanılır.
İlgili hizmeti inceleAntrepo
Gümrük denetimi altında eşyaların geçici olarak depolandığı lisanslı depo tesisi.
Antrepolarda tutulan eşyalar, gümrük vergileri ödenmeden belirli süre muhafaza edilebilir. Genel ve özel antrepo olmak üzere iki türü vardır. Eşyalar antrepoda en fazla 3 yıl süreyle bekletilebilir.
İlgili hizmeti inceleC
CE İşareti
Ürünün AB'nin temel sağlık, güvenlik ve çevre koruma gereksinimlerini karşıladığını gösteren uygunluk işareti.
CE işareti, AB pazarına sunulan birçok ürün kategorisinde (elektrikli cihazlar, oyuncaklar, makineler) zorunludur. Üretici, ürününün ilgili AB direktiflerine uygunluğunu beyan ederek CE işareti iliştirir. CE işareti olmayan ürünler AB gümrüğünde reddedilebilir.
İlgili hizmeti inceleCIF (Cost, Insurance and Freight)
Malın bedelini, sigorta ve navlun ücretini satıcının karşıladığı uluslararası ticaret terimi.
CIF teslimde satıcı, malı varış limanına kadar sigortalayarak gönderir. Gümrük vergisi CIF değer üzerinden hesaplanır. Bu terim genellikle deniz taşımacılığında kullanılır, karayolu taşımacılığında CIP terimi tercih edilir.
İlgili hizmeti inceleCMR
Uluslararası karayolu eşya taşımacılığı sözleşmesini düzenleyen konvansiyon ve taşıma belgesi.
CMR belgesi, taşıyıcının yükü teslim aldığını ve taşıma koşullarını belgeler. CMR konvansiyonuna göre taşıyıcı sorumluluğu kilogram başına 8,33 SDR ile sınırlıdır. Türkiye ve tüm AB ülkeleri CMR konvansiyonuna taraftır.
İlgili hizmeti inceleD
Demuraj
Konteyner veya aracın sözleşmede belirlenen süreyi aşarak bekletilmesi durumunda uygulanan ek ücret.
Gümrükte geciken yükler veya zamanında boşaltılmayan konteynerler için günlük demuraj ücreti işler. Demuraj ücreti, gecikme süresine ve konteyner tipine göre günlük 50-200 EUR arasında değişir. Belgelerin eksiksiz hazırlanması demuraj riskini ortadan kaldırır.
İlgili hizmeti inceleE
EORI Numarası
AB ile ticaret yapan tüm ekonomik operatörlerin sahip olması gereken benzersiz gümrük kayıt ve kimlik numarası.
EORI numarası, AB'ye ithalat veya ihracat yapan her firma ve birey için zorunludur. Herhangi bir AB ülkesinin gümrük idaresinden ücretsiz olarak başvurulur. Başvuru genellikle 3-5 iş günü içinde tamamlanır ve tüm AB ülkelerinde geçerlidir.
İlgili hizmeti inceleEUR.1 Belgesi
Tercihli ticaret anlaşmaları kapsamında indirimli gümrük tarifesi uygulanmasını sağlayan menşe ispat belgesi.
EUR.1 belgesi, Türkiye'nin serbest ticaret anlaşması olan ülkelere yapılan ihracatta kullanılır. Tarım ürünleri ve bazı işlenmiş gıdalar bu belge ile indirimli veya sıfır gümrük vergisinden yararlanır. Belge ticaret odalarından temin edilir ve gümrük idaresince onaylanır.
İlgili hizmeti inceleF
Fiskal Temsilci
AB ülkesinde kurulu olmayan firmaların KDV yükümlülüklerini yerine getirmek üzere yetkilendirdiği yerel temsilci.
Fiskal temsilci, yabancı firmanın AB ülkesinde KDV kaydını yapar, KDV beyannamelerini verir ve vergi idaresiyle iletişimi yürütür. Almanya, Hollanda ve Fransa gibi ülkelerde AB dışı firmaların fiskal temsilci ataması zorunludur. Kolay Parsiyel, fiskal temsilcilik hizmeti sunmaktadır.
İlgili hizmeti inceleFOB (Free on Board)
Malın yükleme limanında gemiye teslim edilmesiyle satıcının sorumluluğunun sona erdiği ticaret terimi.
FOB teslimde malın yükleme limanına kadar tüm masraf ve riskler satıcıya, yüklemeden sonraki masraf ve riskler alıcıya aittir. Gümrük değeri hesaplanırken FOB değer kullanılır. Karayolu taşımacılığında FCA (Free Carrier) terimi FOB'un karşılığıdır.
İlgili hizmeti inceleFTL (Full Truckload)
Aracın tamamının tek bir gönderici için ayrıldığı komple yük taşımacılığı modeli.
FTL'de araç yalnızca bir müşterinin yükünü taşır, bu nedenle transit süre daha kısadır. 10 paletin veya 15 metreküpün üzerindeki gönderilerde FTL, parsiyel kargoya göre metreküp başına daha avantajlı fiyat sunabilir. Acil ve hacimli gönderiler için tercih edilir.
İlgili hizmeti inceleG
Gümrük Beyannamesi
İthalat veya ihracat yapılan eşyanın gümrük idaresine resmi olarak bildirildiği yasal belge.
Gümrük beyannamesi, eşyanın cinsi, değeri, miktarı, menşei ve gümrük rejimine ilişkin tüm bilgileri içerir. Türkiye'de beyanname elektronik ortamda (BİLGE sistemi) düzenlenir. Beyanname bilgileri ile fiziki kontrol sonuçlarının uyuşması halinde eşya serbest bırakılır.
İlgili hizmeti inceleGümrük Birliği
Türkiye ile AB arasında 1996'dan bu yana yürürlükte olan ve sanayi ürünlerinde gümrük vergisini kaldıran anlaşma.
Gümrük Birliği kapsamında Türkiye ile AB arasında sanayi ürünleri gümrüksüz dolaşır. Türkiye, AB'nin üçüncü ülkelere uyguladığı ortak gümrük tarifesini de benimser. Tarım ürünleri, kömür ve çelik Gümrük Birliği kapsamı dışındadır.
İlgili hizmeti inceleGümrük Müşaviri
Gümrük mevzuatı konusunda uzmanlaşmış ve gümrük işlemlerini müşteri adına yürüten lisanslı profesyonel.
Gümrük müşavirleri, gümrük beyannamelerini düzenler, vergi hesaplamalarını yapar ve eşyanın gümrükten çekilmesini sağlar. Türkiye'de 150.000 TL üzerindeki ihracatlarda gümrük müşaviri kullanmak zorunludur. Kolay Parsiyel, lisanslı gümrük müşavirleri ile çalışmaktadır.
İlgili hizmeti inceleI
Incoterms
Uluslararası ticarette alıcı ve satıcının sorumluluk, maliyet ve risk paylaşımını belirleyen standart ticaret kuralları.
Incoterms, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından belirlenir ve en son 2020 versiyonu yürürlüktedir. EXW, FOB, CIF, DDP gibi 11 farklı teslim şekli tanımlar. Doğru Incoterms seçimi, taşıma maliyetlerini ve gümrük yükümlülüklerini doğrudan etkiler.
İlgili hizmeti inceleK
KDV Tescili
AB ülkesinde ticari faaliyet gösteren yabancı firmaların katma değer vergisi mükellefi olarak kaydolması.
AB'ye belirli tutarın üzerinde satış yapan firmalar, ilgili ülkede KDV tescili yaptırmalıdır. Her ülkenin KDV eşik değerleri farklıdır; Almanya'da yıllık 10.000 EUR üzerinde satışta tescil zorunludur. Kolay Parsiyel fiskal temsilcilik hizmeti ile KDV tescil sürecini yönetir.
İlgili hizmeti inceleKonşimento
Deniz taşımacılığında yükün teslim alındığını belgeleyen ve eşya üzerindeki mülkiyet hakkını temsil eden taşıma senedi.
Konşimento üç işlevi bir arada taşır: taşıma sözleşmesi, teslim makbuzu ve mülkiyet belgesi. Ciro edilebilir konşimento ile eşyanın mülkiyeti el değiştirebilir. Karayolu taşımacılığında konşimentonun karşılığı CMR belgesidir.
İlgili hizmeti inceleKonteyner
Uluslararası taşımacılıkta eşyaların standart boyutlu metal kaplarda güvenli şekilde taşınmasını sağlayan birim.
En yaygın konteyner boyutları 20 feet (TEU, 33 m3) ve 40 feet (FEU, 67 m3) olarak adlandırılır. Konteynerler deniz, demiryolu ve karayolunda intermodal olarak taşınabilir. Parsiyel kargoda birden fazla göndericinin yükleri tek konteynerde birleştirilir.
İlgili hizmeti inceleL
LTL (Less Than Truckload)
Tam bir aracı doldurmayan yüklerin diğer gönderilerle birleştirilerek taşındığı parsiyel kargo modeli.
LTL taşımacılıkta birden fazla göndericinin yükleri aynı araçta konsolide edilir. Göndericiler yalnızca kullandıkları alan veya ağırlık kadar ödeme yapar. Bu model 1-10 palet arasındaki gönderiler için en uygun maliyetli çözümdür.
İlgili hizmeti inceleM
m3 (Metreküp)
Kargo taşımacılığında yük hacmini ölçmek için kullanılan standart hacim birimi.
Metreküp, 1 metre genişliğinde, 1 metre uzunluğunda ve 1 metre yüksekliğinde bir küpün hacmine eşittir. Parsiyel kargoda fiyat genellikle metreküp üzerinden hesaplanır. Standart bir kutu (60x50x50 cm) yaklaşık 0,15 m3, üç kişilik koltuk yaklaşık 1,2 m3 hacim kaplar.
İlgili hizmeti inceleMenşe Şahadetnamesi
Malın hangi ülkede üretildiğini veya imal edildiğini resmi olarak belgeleyen ticaret odası onaylı belge.
Menşe şahadetnamesi, tercihli tarife uygulamalarında ve ithalat kotalarında kullanılır. İhracatçı firma bağlı olduğu ticaret odasından menşe şahadetnamesi talep eder. A.TR veya EUR.1 belgesi düzenlenemeyen durumlarda menşe ispatı olarak kullanılır.
İlgili hizmeti inceleMultimodal Taşımacılık
Eşyanın karayolu, denizyolu, demiryolu veya havayolu gibi birden fazla taşıma türü kullanılarak tek sözleşmeyle taşınması.
Multimodal taşımacılıkta tüm süreç tek bir taşıma operatörü tarafından yönetilir. Türkiye'den Avrupa'ya gönderilerde genellikle karayolu ve denizyolu kombinasyonu kullanılır. Tek sözleşme ile sorumluluk ve takip süreci basitleşir.
İlgili hizmeti inceleP
Palet
Yüklerin forklift ile taşınabilmesi için kullanılan standart ahşap veya plastik taşıma platformu.
Standart Euro palet boyutu 80x120 cm olup yaklaşık 0,96 m3 hacim kaplar ve 1.500 kg'a kadar yük taşıyabilir. Parsiyel kargoda fiyat genellikle palet pozisyonu üzerinden hesaplanır. Paletleme, yükün taşıma sırasında güvenliğini artırır ve yükleme-boşaltma süresini kısaltır.
İlgili hizmeti inceleParsiyel Kargo
Birden fazla göndericinin yüklerinin tek araçta birleştirilerek taşınması.
Parsiyel kargo (LTL) sistemi, tam bir aracı dolduramayan göndericilerin yüklerini aynı güzergahtaki diğer yüklerle konsolide ederek taşıma maliyetlerini düşürür. Göndericiler yalnızca kullandıkları alan kadar ödeme yapar. Bu model komple araca göre %40-60 tasarruf sağlar.
İlgili hizmeti inceleS
Serbest Bölge
Ülkenin gümrük sınırları dışında kabul edilen ve özel vergi avantajları sağlanan coğrafi alan.
Serbest bölgelerde üretim, depolama ve ticaret faaliyetleri gümrük vergisi ve KDV'den muaf olarak yürütülebilir. Türkiye'de 18 aktif serbest bölge bulunmaktadır. Serbest bölgeler, ihracat odaklı üretim yapan firmalar için maliyet avantajı sağlar.
İlgili hizmeti inceleT
TIR Karnesi
Uluslararası karayolu taşımacılığında eşyanın transit ülkelerde gümrük kontrolü olmadan geçişini sağlayan belge.
TIR sistemi, Birleşmiş Milletler kontrolünde 77 ülkede geçerli olan bir transit rejimi sistemidir. TIR karnesi ile mühürlenen araç, transit ülkelerde gümrük denetimine tabi tutulmadan geçiş yapar. Bu sistem, uluslararası taşımacılıkta transit süresini önemli ölçüde kısaltır.
İlgili hizmeti inceleTransit Geçiş
Eşyanın bir gümrük bölgesinden diğerine gümrük vergileri ödenmeden ve gümrük denetimi altında taşınması.
AB'de T1 (AB dışı eşya) ve T2 (AB menşeli eşya) olmak üzere iki transit rejimi uygulanır. Türkiye'den Almanya'ya giden yük, Bulgaristan gibi ara ülkelerden transit geçiş belgesi ile geçer. Transit geçiş, ara ülkelerde gümrük işlemi yapılmasını gerektirmez.
İlgili hizmeti incele