SRC Belgesi Nedir? Mesleki Yeterlilik Belgesi Rehberi
SRC belgesi, karayolu taşımacılığında şoförlerin mesleki yeterliliğini belgeleyen sertifikadır. Ticari araç kullanarak yük veya yolcu taşıyan şoförlerin SRC belgesi bulundurması yasal zorunluluktur.
SRC Belgesi Nedir?
SRC belgesi, karayolu taşımacılığında şoförlerin mesleki yeterliliğini belgeleyen sertifikadır. T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından düzenlenen bu belge, ticari araç kullanarak yük veya yolcu taşıyan şoförlerin sahip olması gereken yasal zorunluluktur. Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamında SRC belgesi olmadan ticari taşımacılık yapılamaz.
SRC, Sürücü Mesleki Yeterlilik Belgesi'nin kısaltmasıdır. AB'nin 2003/59/EC sayılı direktifine paralel olarak düzenlenmiştir. 2026 itibarıyla Türkiye'de yaklaşık 1.5 milyon aktif SRC belgeli şoför bulunmaktadır.
SRC Belgesi Türleri
| Belge Türü | Kapsam | Araç Tipi |
|---|---|---|
| SRC-1 | Uluslararası yük taşıma | Ağır vasıta (TIR, kamyon) |
| SRC-2 | Yurt içi yük taşıma | Ağır vasıta (TIR, kamyon) |
| SRC-3 | Uluslararası yolcu taşıma | Otobüs |
| SRC-4 | Yurt içi yolcu taşıma | Otobüs |
| SRC-5 | Tehlikeli madde taşıma (ADR) | ADR onaylı araçlar |
SRC Belgesi Alma Koşulları
- Yaş: En az 22 yaş (SRC-1, SRC-3) veya 18 yaş (SRC-2, SRC-4)
- Ehliyet: Geçerli sürücü belgesi (C, CE veya D sınıfı)
- Sağlık raporu: Ticari araç kullanmaya engel durum olmaması
- Sabıka kaydı: Ağır suçlardan sabıka kaydı olmaması
- Eğitim: Yetkili eğitim kuruluşundan 32-40 saatlik eğitim
- Sınav: Bakanlık sınavında başarılı olmak (%70 başarı)
SRC Belgesi Geçerlilik Süresi
SRC belgesi 5 yıl süreyle geçerlidir. Süre sonunda yenileme eğitimi (7 saat) ve sınav ile yenilenir. Süre dolmuş SRC belgesi ile taşımacılık yapılması durumunda idari para cezası uygulanır.
Sıkça Sorulan Sorular
SRC belgesi olmadan araç kullanılabilir mi?
Ticari taşımacılık yapılmıyorsa SRC belgesi gerekmez. Ancak ticari yük veya yolcu taşımacılığı yapan şoförlerin SRC belgesi bulundurması zorunludur. İhlal durumunda hem şoföre hem firmaya para cezası uygulanır.
SRC sınavına nasıl başvurulur?
Yetkili eğitim kuruluşundan eğitim alındıktan sonra T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın online sistemi üzerinden sınava başvurulur. Sınavlar düzenli aralıklarla il müdürlüklerinde yapılır.
SRC belgesi ücreti ne kadardır?
Eğitim ücreti 2.000-4.000 TL, sınav ücreti 500-1.000 TL arasında değişir. Toplam maliyet belge türüne ve eğitim kuruluşuna göre 2.500-5.000 TL civarındadır.
Uluslararası şoförlerin hangi SRC belgesi gerekir?
Türkiye-Avrupa hattında TIR şoförleri SRC-1 (uluslararası yük) belgesine sahip olmalıdır. Tehlikeli madde taşıyorlarsa ayrıca SRC-5 (ADR) belgesi de gereklidir.
Kaynaklar
- T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
- Karayolu Taşıma Yönetmeliği
- AB 2003/59/EC Direktifi
- UND Şoför Belgeleri Rehberi
Ilgili Makaleler
Konteyner ile Parsiyel Yükleme Farkı: FCL vs LCL
FCL (Full Container Load) tüm konteyneri tek göndericiye tahsis eder, LCL (Less Container Load) farklı göndericilerin yüklerini paylaşımlı konteynerde birleştirir. 15 m³ kırılım noktasında doğru seçim maliyet optimizasyonu sağlar.
Gümrük Müşavirliği ile Gümrük Brokerliği Farkı
Gümrük müşavirliği ve gümrük brokerliği (customs brokerage) aynı mesleğin Türkçe ve İngilizce karşılıklarıdır. Her iki terim de gümrük işlemlerini müşteri adına yürüten lisanslı profesyoneli ifade eder.
Havayolu ile Karayolu Kargo Karşılaştırması
Havayolu en hızlı (1-3 gün) ancak en pahalı taşıma modudur. Karayolu orta hızda (5-10 gün) ve uygun maliyetlidir. Acil, değerli ve küçük gönderilerde havayolu, hacimli yüklerde karayolu tercih edilir.
Karayolu ile Denizyolu Taşımacılık Karşılaştırması
Karayolu hızlı ve esnek, denizyolu ekonomik ve yüksek kapasitelidir. Türkiye-Avrupa hattında karayolu 5-10 gün, denizyolu 10-18 gün sürer. Doğru mod seçimi yük hacmi, aciliyet ve bütçeye bağlıdır.